kerk en netwerksamenleving

Kerk in Netwerk, de ideale combinatie

Grenzen vervagen, oude instituten zijn niet meer. Wat vroeger de zuilen waren, de bolwerken van vakbonden, omroepen, kerken en andere organisaties, zijn in ogen van velen slechts nog overblijfselen uit vervlogen tijden. Emile Durkheim concludeerde aan het eind van de 19e eeuw dat de manier waarop mensen met elkaar omgaan ten diepste verandert is. Het duizenden jaren oude grondpatroon van menselijk samenleven, de gemeenschap, had plaats gemaakt voor een nieuw patroon, de organisatie. Inmiddels heeft de organisatiesamenleving plaats gemaakt voor de netwerksamenleving. Er is een nieuwe tijd aangebroken. Mensen organiseren zich niet meer als gezamenlijk collectief. Maar als individuen, allemaal met een eigen kleur en eigen interesse die zich op intentieniveau ontmoeten. De netwerksamenleving is niet het idee van oude jongens krentenbrood, nee. In de huidige netwerken gaat het over échte verbindingen, échte en hechte sociale contacten. Men ontmoet elkaar op individuele basis omdat men iets voor elkaar kan betekenen. De huidige generatie twintigers en dertigers zoekt naar de verbintenis van mens tot mens. Hier hoeven geen bindende en organiserende instituten meer aan te pas te komen. Jongeren zijn niet anders gewend dan snel contacten te leggen, msn en sms kent u wellicht, maar wat dacht u van twitter, facebook, linkedin? Onze generatie is in staat om razendsnel, gelijkgezindten te vinden, af te spreken met elkaar, zaken te doen of gewoon een goed gesprek te voeren. Door de virtuele (lees deugdelijke) kennismaking weet men direct tot de essentie van elkaars ontmoeting door te dringen. Binnen deze creatieve klasse is men niet meer vreemd voor elkaar, ook al heb je elkaar nog nooit ontmoet. Je weet immers waar je het over gaat hebben en hebt op zijn minst één gezamenlijk raakvlak, thema of businesscase die je wilt uitwerken. Wellicht anders dan je zou denken is deze creatieve klasse erg betrokken bij de samenleving en het bouwen aan een mooiere wereld.
Als kerk, het zingevend instituut bij uitstek, kun je hier uitstekend op inhaken. Onder deze jongeren is er een serieuze vraag naar zingeving. Jongeren vragen zich af hoe zij hun idealen waar kunnen maken, wat de grondprincipes zijn waarnaar zij leven, wat zij écht belangrijk vinden. Vragen als ‘hoe richt ik mijn leven in?, ‘waar doen wij het voor?’ ‘wat is mijn unieke bijdrage aan de wereld?’ en ‘Hoe draag jij bij aan een betere wereld?’ zijn veelgehoord. Het ontbreekt jongeren vaak aan rolmodellen en handvaten die richting kunnen geven in de worsteling die ze hebben in het maken van hun keuzes.
Als je als kerk op een ongedwongen manier ruimte schept om op deze vragen te kunnen reflecteren, ontstaat er echte verbinding. De kerk kent zelf idealen, is zelf verbindend, en heeft een boel wijsheid waarmee zij rust in de jonge levens kan brengen. Mijn boodschap in deze is simpel Deel de eigen wijsheid op een gelijkwaardige manier. Laat zien hoe je geloof als leidraad in je leven kunt gebruiken, en dan niet de dogma’s of de letterlijke bijbelteksten. De kerk kan dit doen in een moderne netwerk vorm; als een dynamische en gelijkwaardige gemeenschap, waar geleefd wordt: “waar twee of meer in mijn naam verenigd zijn ben ik in hun midden” (Mt 18:20)
Volgens mij is het verbinden de belangrijkste kern van het geloof. Verbinden met de hoogste bron, en verbinden van mensen. Wat ik voorstel is een plek te creëren waar men op een gelijkwaardige en ongedwongen manier kan spreken en contact met elkaar kan leggen. Als je als dit als kerk faciliteert, een platform biedt waar jongeren kunnen reflecteren, waar ruimte wordt gecreëerd voor hun vragen zonder met pasklare antwoorden te komen, maar gewoon het antwoord uit de groep laat komen ‘crowdsourcing’ heet zoiets tegenwoordig; dan faciliteer je de jongeren in hun eigen weg, én krijgen zij een positief beeld bij ‘de kerk’. Een warm bad van herinnering en herkenning. Men zal terugdenken aan een plek waar je kon denken, vrij zijn en geïnspireerd worden wél je idealen na te leven, Dat kan nog maar zelden namelijk. Gestimuleerd worden in je idealen, zelfbevestiging krijgen. Erkenning dat je niet de enige bent die zoekende is. Ik wil ervoor pleiten dat je als bisdom, kerk of moskee ontmoetingen mogelijk maakt. Een plek waar je als gelijkwaardigen in gesprek kunt gaan, de bisschop, de directeur, de werkeloze, de kunstenaar, de rabbi allemaal individuen met een verhaal. Als dat gedeeld wordt ontstaat er Leven. Door de ontmoeting ontwaakt de Geest. Dit is wat voor mij de kerk is. Daar zijn geen bakstenen voor nodig. Ik vraag de nederigheid om de eigen waarheid niet alleen van de kansel te verkondigen, maar ook om ‘de boer op te gaan’ en de harten en de geesten van de mensen te inspireren.
Door in dergelijke bijeenkomsten te focussen op het existentiële niveau van geloof, het zingevend kader, ontstaat er ruimte. Door niet uit te gaan van het tekort -help, de parochies lopen leeg- maar van overvloed ontstaat er ruimte. Bied als kerk alle levenswijsheid aan die je hebt. Functioneer als levend, zingevend en verbindend geheel. Ontsluit jongeren de religieuze taal die de betekenismogelijkheden creëert in het dagelijks leven. Die als richtsnoer kan dienen, en gebeurtenissen een plek geeft. Het geloof als inspiratie en handelsoriëntatie voor het dagelijkse leven. De boodschap van het geloof gaat dieper dan de dogma’s. Als instituut kun je de ruimte geven om de gemeenschapszin van jongeren te bekrachtigen, het wij van hun sociale lichaam bevestigen. Hun stimuleren hun talent en roeping te volgen. Het beeld heerst dat religie vastomlijnd is en gepaard gaat met een star wereldbeeld, een kerkelijk instituut dat de grondteksten naar de letter opvat, geen ruimte laat voor individualisatie, eigen invulling, eigen rede. Het is tijd voor een herinterpretatie. Doorbreek deze weerstand door haar te benoemen en in de praktijk te tonen dat geloof altijd geherinterpreteerd wordt, dat niet de dogma’s maar de levensinvulling centraal staan. Deel je wijsheid, niet om mensen lid te maken, (als dat je intentie is gaat het mis) maar omdat je graag wilt delen in je eigen beleving. Laat mensen verder vrij wat zij daarmee doen. Als zij willen bijdragen zullen zij vanzelf komen. Heb vertrouwen in het netwerk. Maar zet wel de eerste stap en nodig uit.

de toekomst van religie in Nederland

Kom ik net van de faculteit godsdienstwetenschap en godgeleerdheid, een debat over de toekomst van de religie in Nederland. Heb ik nog nooit meegemaakt, ik dacht hier gaat het echt ergens over. Ging het over het instituut kerk en of dat er over 12 jaar nog zou zijn. Niet over nieuwe vormen van religiositeit, niet over de existentiële kant van geloven. Niet over moslims, hindoes en spirituelen. De sprekers waren niet in staat om een nieuw toekomstperspectief te schetsen.Men dacht in denominaties, ging niet naar de essentie van het geloof. Naar waar mensen elkaar zouden kunnen vinden. Het gebouw van de kerk werd benadrukt. In mijn ogen is de kerk als sociale ontmoetingsplaats inderdaad niet meer. Die functie wordt nog maar mondjesmaat vervult. De behoefte om te geloven neemt volgens statistieken van het CBS juist niet af. Dit betekend dat er ook een toekomst is voor religie in Nederland. Naar mijn idee zit die toekomst in de netwerksamenleving. Daar waar mensen zich van hart tot hart gaan verbinden, en in het midden van de samenleving gaan staan, met elkaar bouwen aan een great time to live. Verbinden over religieuze muren en denominaties heen, met een gezamenlijk doel: de wereld mooier maken. Er was niemand die over verbinden sprak, uitermate vreemd in een wetenschappelijke setting, juist hier had ik de bruggenbouwers verwacht.